De asielprocedure: van aankomst tot verblijf

Home

Asielprocedure

Alle vreemdelingen die in Nederland asiel vragen, melden zich bij de centrale ontvangstlocatie in Ter Apel. Daar begint de asielprocedure. Deze bestaat uit gesprekken met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). De IND beoordeelt of de asielzoekers recht hebben op een verblijfsvergunning. Dit gebeurt in de algemene procedure, die acht dagen duurt. Is er meer tijd nodig, dan kan de IND de asielzoeker doorsturen naar een verlengde procedure.

Aanmelding
Alle asielzoekers melden zich allereerst bij de centrale ontvangstlocatie in Ter Apel. Daarna worden ze naar één van de aanmeldcentra in het land gebracht: Ter Apel, Den Bosch of Zevenaar. Op Schiphol is er een speciaal aanmeldcentrum voor asielzoekers die met het vliegtuig naar Nederland komen.

Rusten en voorbereiden
Op de aanmeldcentra in Ter Apel, Den Bosch of Zevenaar krijgen asielzoekers na de aanmelding tijd om te rusten en zich voor te bereiden op hun procedure: de rust- en voorbereidingstermijn van minimaal zes werkdagen. In deze periode krijgen ze voorlichting van VluchtelingenWerk en spreken ze met hun advocaat. Ook kunnen ze meewerken aan een medisch advies. Dat brengt in kaart of ze lichamelijke of geestelijke beperkingen hebben waarmee de IND rekening moet houden: bijvoorbeeld doofheid of een trauma. In diezelfde periode onderzoekt de IND de documenten en de identiteit van de asielzoeker.

Algemene procedure: acht dagen
Na de rust- en voorbereidingstermijn komt de asielzoeker in de algemene asielprocedure. Deze bestaat uit acht procesdagen waarbij de asielzoeker twee keer een IND-medewerker spreekt en twee keer met zijn advocaat overlegt. Hierna staat een beschrijving van de eerste vier dagen van deze procedure.

Dag 1: wie is de asielzoeker?
Op dag één bespreekt de IND-medewerker met de asielzoeker zijn identiteit, nationaliteit en reisroute. Dit heet het eerste gehoor.

Dag 2: bespreking met advocaat
Op dag twee kan de asielzoeker het eerste gehoor met de advocaat bespreken en zich voorbereiden op het tweede gehoor.

Dag 3: het nader gehoor
Het tweede gehoor is op dag drie. Dit heet ook wel het nader gehoor. Tijdens het nader gehoor vertelt de asielzoeker de IND-medewerker waarom hij is gevlucht. De IND besluit op basis van deze informatie over het asielverzoek. Het nader gehoor is dus heel belangrijk. VluchtelingenWerk is bij het nader gehoor aanwezig als daar aanleiding voor is en als de asielzoeker of zijn advocaat dat heeft gevraagd.

Dag 4: bespreking met advocaat
Op dag vier bespreekt de asielzoeker het nader gehoor met zijn advocaat. Eventueel kunnen zij verbeteringen en aanvullingen op het gehoor aan de IND doorgeven.

Na de vierde dag beslist de IND of op de aanvraag in de algemene asielprocedure kan worden beslist, of dat de asielzoeker naar de verlengde asielprocedure gaat omdat er bijvoorbeeld meer onderzoek nodig is.

VluchtelingenWerk: logistiek belangrijker dan humaniteit
In juli 2010 is de asielprocedure herzien. Voorheen was er een snelle procedure van 48 uur. Nu is er een algemene procedure van acht dagen. Advocaten en IND hebben dus meer tijd om aan een zaak te besteden, maar de procedure blijft kort. Bovendien kan iedere asielzoeker volgens de IND in de algemene asielprocedure een beslissing krijgen. VluchtelingenWerk vindt dit onjuist: een snelle procedure mag je alleen gebruiken voor overduidelijk kansloze zaken.
Het belangrijkste bezwaar van VluchtelingenWerk tegen deze algemene asielprocedure is dat humaniteit ondergeschikt wordt gemaakt aan logistieke overwegingen. Bij het inrichten van de procedure is niet gekeken naar wat het beste voor de asielzoekers is, maar of alle handelingen goed planbaar zijn. Hierdoor moet de asielzoeker minstens drie keer verhuizen tijdens zijn procedure. Daarnaast is er een strikte tijdsplanning voor IND en advocaat gemaakt. Plotselinge ziekte van de asielzoeker kan de procedure extra vertragen.

Opvang na de asielprocedure
Vóór 1 juli 2010 kwamen asielzoekers op straat te staan als ze in het aanmeldcentrum waren afgewezen. Zij zwierven vaak door gemeentes, sliepen in bushokjes en moesten bedelen op straat. In de nieuwe asielprocedure is daarom bepaald dat iedere asielzoeker die wordt afgewezen in de algemene procedure, recht heeft op vier weken opvang. Tijdens deze vier weken kan hij in beroep gaan tegen zijn afwijzing. Maar er kan ook aan terugkeer naar het land van herkomst gewerkt worden.

Verlengde asielprocedure: als meer tijd nodig is
Soms moet een asielzoeker langer wachten op een beslissing van de IND. Dat kan verschillende oorzaken hebben:

De IND moet meer onderzoek doen, bijvoorbeeld om vast te stellen welke nationaliteit de asielzoeker heeft.
De situatie in het herkomstland van de asielzoeker is onduidelijk of onzeker. De IND wacht dan met beslissen.
De asielzoeker stapt naar de rechter omdat hij het niet eens is met een afwijzing. Als hij gelijk krijgt, beslist de IND opnieuw.

Maximaal een half jaar
De verlengde asielprocedure duurt maximaal zes maanden. De IND heeft in deze procedure meer tijd voor onderzoek. Bijvoorbeeld om het verhaal, de nationaliteit of de identiteit van de asielzoeker zorgvuldig te controleren. Soms is daarvoor onderzoek in het thuisland van de asielzoeker nodig. De verlengde asielprocedure vindt plaats op een asielzoekerscentrum.

De beschikking: wel of niet blijven
Als de asielzoeker volgens de IND aan de voorwaarden voor bescherming voldoet, krijgt hij een tijdelijke verblijfsvergunning. Na vijf jaar kan hij een definitieve verblijfsvergunning aanvragen.
Als de asielzoeker niet aan de voorwaarden voldoet, laat de IND hem dat schriftelijk weten. De asielzoeker en zijn advocaat mogen daarop reageren. Als de IND vervolgens voet bij stuk houdt, krijgt de asielzoeker een afwijzing. Hij moet Nederland dan binnen vier weken verlaten. Tijdens deze periode heeft de asielzoeker wel recht op opvang.

Naar de rechter
Wie geen asielvergunning krijgt, kan naar de rechter stappen. De asielzoeker gaat dan in beroep. De rechter beoordeelt op drie punten:

Heeft de IND het asielverzoek zorgvuldig behandeld?
Voldoet de beslissing aan de wet- en regelgeving?
Voldoet de beslissing aan de internationale verdragen?

Oneens met de rechter?
Wie het niet eens is met de beslissing van de rechter, kan nog in hoger beroep gaan bij de Raad van State. Dit geldt voor beide partijen: de asielzoeker en de IND. Als de Raad van State vindt dat de IND juist gehandeld heeft, dan kan de asielzoeker nog naar een Europese rechter gaan: het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Omdat dit Hof veel zaken ter beoordeling krijgt voorgelegd, kan het lang duren voor de Europese rechter uitspraak doet in een zaak.

Meer lezen?
Hoogleraar migratierecht Thomas Spijkerboer (VU) heeft de nieuwe asielprocedure beschreven in een uitgebreide notitie.

Wat doen wij?

De Stelling

Bezuinigen op begeleiding vluchtelingen leidt tot hogere kosten op lange termijn

Toon details